{"id":516,"date":"2012-10-19T08:48:39","date_gmt":"2012-10-19T06:48:39","guid":{"rendered":"http:\/\/www.rops-bialystok.pl\/andrzej3\/?p=516"},"modified":"2012-10-19T08:49:10","modified_gmt":"2012-10-19T06:49:10","slug":"aktywizacja-spolecznosci-lokalnej-na-przykladzie-stowarzyszenia-macierzanka-z-wizajn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rops-bialystok.pl\/andrzej3\/?p=516","title":{"rendered":"Aktywizacja spo\u0142eczno\u015bci lokalnej na przyk\u0142adzie Stowarzyszenia \u201eMacierzanka\u201d z Wi\u017cajn"},"content":{"rendered":"

Ser z Wi\u017cajnami i Rutk\u0105 Tartak zwi\u0105zany jest od pokole\u0144. Zanim jednak Stowarzyszenie \u201eMacierzanka\u201d zosta\u0142o powo\u0142ane do \u017cycia, na tych terenach funkcjonowa\u0142y serowarnie w gospodarstwach szlacheckich i ch\u0142opskich. Pocz\u0105tki \u201eMacierzanki\u201d si\u0119gaj\u0105 2006 roku, gdy Stowarzyszenie uzyska\u0142o status prawny, a ser podpuszczkowy dojrzewaj\u0105cy z Wi\u017cajn znalaz\u0142 si\u0119 na Li\u015bcie Produkt\u00f3w Tradycyjnych.
\nProdukcj\u0105 ser\u00f3w pod szyldem \u201eMacierzanki\u201d zajmuje si\u0119 obecnie 18 os\u00f3b (Teresa Der\u0119cz, Magda i Bogdan Du\u015b, Anna Dziermejko, Jolanta i Beniamin Faleccy, Ma\u0142gorzata Falecka, Maria Kowalewska, Krystyna Krzy\u017cewska, Krystyna Maliszewska, Krystyna Ma\u0142ysko, Teresa Ma\u0142ysko, Maria Micielica, Janina i Boles\u0142aw Racis, Jadwiga i Czes\u0142aw Racis, Jadwiga Sienkiewicz, Jolanta Szponka, Alicja Zbroja, Alicja \u0141anczkowska, Barbara \u017beliszczak). Warto jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce dzia\u0142ania Stowarzyszenia anga\u017cuj\u0105 o wiele wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w tego obszaru. Funkcjonuj\u0105ca na wsi organizacja ma wp\u0142yw na integracj\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w, wspiera ich rozw\u00f3j i zdobywanie nowych do\u015bwiadcze\u0144, a tak\u017ce \u2013 co mo\u017ce by\u0107 pewnym zaskoczeniem \u2013 pe\u0142ni rol\u0119 kulturotw\u00f3rcz\u0105 na tych terenach. Promuje r\u00f3wnie\u017c znaczenie edukacji regionalnej, podkre\u015blaj\u0105c znaczenie dziedzictwa kulturowego regionu.
\nAktywizacja lokalnej spo\u0142eczno\u015bci w przypadku Stowarzyszenia \u201eMacierzanka\u201d przebiega na kilku poziomach. Organizacja realizuje projekty dofinansowywane ze \u015brodk\u00f3w Unii Europejskiej, anga\u017cuje swoich cz\u0142onk\u00f3w w przygotowywanie wydarze\u0144 na szczeblu lokalnym, a tak\u017ce wp\u0142ywa na promocj\u0119 gminy, wywo\u0142uj\u0105c pozytywne skojarzenia z produktem i jednocze\u015bnie buduj\u0105c jego mark\u0119 (wioska tematyczna, Festiwal Sera etc.).
\nGdyby przyjrze\u0107 si\u0119 bli\u017cej projektom realizowanym przez Stowarzyszenie, \u0142atwo mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 tematyczn\u0105 dzia\u0142a\u0144 skierowanych do kilku pokole\u0144 mieszka\u0144c\u00f3w gminy Wi\u017cajny i gmin s\u0105siednich. \u201eMacierzanka\u201d przygotowuje si\u0119 obecnie do realizacji III edycji projektu zwi\u0105zanego z podniesieniem kwalifikacji mieszkanek gminy Wi\u017cajny i Przero\u015bl w zakresie prawa jazdy. Kurs za \u015brodki pozyskane z Unii Europejskiej przejdzie 18 kobiet. Poprzednie edycje szkolenia – \u201ePrawo jazdy w damskiej torebce\u201d oraz \u201eMobilna kobieta za k\u00f3\u0142kiem\u201d cieszy\u0142y si\u0119 ogromnym zainteresowaniem. W przypadku tych projekt\u00f3w \u201eMacierzanka\u201d pomog\u0142a mieszkankom gmin Wi\u017cajny, Rutka Tartak i Szypliszki w zniwelowaniu \u2013 cho\u0107by w pewnym stopniu – barier komunikacyjnych spowodowanych izolacj\u0105 tego obszaru wiejskiego. Pierwsze z dzia\u0142a\u0144 skierowane by\u0142o do kobiet w wieku 17-30 lat, natomiast drugi projekt okre\u015bla\u0142 przedzia\u0142 wiekowy grupy docelowej znacznie szerzej. Z mo\u017cliwo\u015bci uzyskania prawa jazdy w ramach projektu dofinansowanego ze \u015brodk\u00f3w POKL priorytet 7.3 mog\u0142y skorzysta\u0107 mieszkanki ww. gmin w wieku do 60 lat.
\nKolejnym planowanym projektem, kt\u00f3ry uzyska\u0142 dofinansowanie, jest dzia\u0142anie przeznaczone dla Ochotniczej Stra\u017cy Po\u017carnej. Dzi\u0119ki \u201eMacierzance\u201d stra\u017cacy przejd\u0105 kurs p\u0142etwonurka i zdob\u0119d\u0105 prawo jazdy kategorii C.
\nNiezwykle rozwojowymi projektami z punktu widzenia lokalnej spo\u0142eczno\u015bci by\u0142y dzia\u0142ania polegaj\u0105ce na nauce j\u0119zyka litewskiego w gminach Szypliszki, Rutka Tartak, a tak\u017ce w gminie Wi\u017cajny. Ostatnia edycja – \u201eNauka j\u0119zyka litewskiego w gminie Szypliszki i Rutka Tartak\u201d odby\u0142a si\u0119 na prze\u0142omie 2011 i 2012 roku. Dlaczego projekt by\u0142 tak wa\u017cny? Wp\u0142yw na to mia\u0142o kilka czynnik\u00f3w \u2013 przede wszystkim po\u0142o\u017cenie geograficzne gmin znajduj\u0105cych si\u0119 w bliskim s\u0105siedztwie Litwy, a wi\u0119c kraju zamieszkiwanego przez potencjalnych partner\u00f3w biznesowych. Dzi\u0119ki ostatniemu projektowi 40 os\u00f3b w wieku 15-35 lat, zamieszka\u0142ych w gm. Szypliszki i Rutka-Tartak, zdoby\u0142o nowe kompetencje. Za nauk\u0119 j\u0119zyka litewskiego beneficjenci projektu nie musieli p\u0142aci\u0107. Opr\u00f3cz j\u0119zyka wschodnich s\u0105siad\u00f3w mieszka\u0144cy gminy Wi\u017cajny mogli podszkoli\u0107 r\u00f3wnie\u017c j\u0119zyk angielski w ramach innego projektu – \u201eKszta\u0142\u0107my si\u0119, by osi\u0105gn\u0105\u0107 sukces\u201d. Realizacja zadania ze \u015brodk\u00f3w POKL priorytet 9.5 zak\u0142ada\u0142a r\u00f3wnie\u017c zdobycie wiedzy z zakresu przedsi\u0119biorczo\u015bci. W praktyce oznacza\u0142o to, \u017ce uczestnicy szkole\u0144 zaznajomili si\u0119 z tematyk\u0105 kana\u0142\u00f3w promocji i dystrybucji swoich produkt\u00f3w.
\nPoznanie zagadnie\u0144 promocyjno-biznesowych w troch\u0119 innym aspekcie umo\u017cliwi\u0142 mieszka\u0144com gminy Wi\u017cajny projekt \u201eAgroturystyczna podr\u00f3\u017c w czasie\u201d, kt\u00f3ry to dofinansowany zosta\u0142 ze \u015brodk\u00f3w POKL priorytet 9.5. Realizowany by\u0142 on wsp\u00f3lnie z LGD \u201eSzelment\u201d oraz Powiatowym O\u015brodkiem Doradztwa Rolniczego w Suwa\u0142kach. W dzia\u0142aniu chodzi\u0142o o to, by uzmys\u0142owi\u0107 w\u0142a\u015bcicielom agroturystyk, \u017ce atrakcyjna oferta przedstawiana przyjezdnym nie powinna ogranicza\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do proponowania noclegu i wy\u017cywienia. W celu zwi\u0119kszenia dochod\u00f3w z dzia\u0142alno\u015bci agroturystycznej na terenach wiejskich konieczne jest rozszerzenie oferty poprzez wykorzystanie walor\u00f3w nie tylko krajobrazowych, ale tak\u017ce kulturowych i kulinarnych. Z dzia\u0142a\u0144 projektowych skorzysta\u0142y kobiety zainteresowane podnoszeniem kwalifikacji, a tak\u017ce zdobywaniem do\u015bwiadczenia w zakresie tak rozwini\u0119tej \u2013 szczeg\u00f3lnie za granic\u0105 \u2013 animacji tw\u00f3rczej. G\u0142\u00f3wnym za\u0142o\u017ceniem dzia\u0142ania by\u0142o przekonanie uczestnik\u00f3w do stworzenia nowych, ciekawych ofert, obejmuj\u0105cych nie tylko posi\u0142ki, ale i atrakcje. Dodatkowym aspektem projektu, bardzo istotnym dla przyci\u0105gni\u0119cia turysty, sta\u0142o si\u0119 pokazanie korzy\u015bci wynikaj\u0105cych z integracji dzia\u0142a\u0144 promocyjnych, a tak\u017ce budowania ofert uwzgl\u0119dniaj\u0105cych lokalne zasoby – \u015bcie\u017cki edukacyjne, galerie, warsztaty, pokazy wytwarzania zdrowej \u017cywno\u015bci. Priorytetem dzia\u0142ania by\u0142o wi\u0119c stworzenie autorskiego produktu turystycznego, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by sprosta\u0107 oczekiwaniom nawet najbardziej wymagaj\u0105cego turysty.
\nInicjatywy dotychczas zrealizowane przez Stowarzyszenie \u201eMacierzanka\u201d nie ograniczaj\u0105 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do szeroko poj\u0119tej sfery biznesowej. Jak wspomnia\u0142am na wst\u0119pie \u2013 organizacji przypisa\u0107 mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c funkcj\u0119 kulturotw\u00f3rcz\u0105. Stowarzyszenie kojarzone g\u0142\u00f3wnie z serowarstwem ma na swoim koncie projekty skierowane do dzieci i m\u0142odzie\u017cy, zwi\u0105zane z edukacj\u0105 regionaln\u0105, artystyczn\u0105, aktywno\u015bci\u0105 sportow\u0105, a tak\u017ce z promocj\u0105 dzia\u0142a\u0144 organizacji pozarz\u0105dowych na terenie trzech powiat\u00f3w. W przypadku tych pierwszych inicjatyw warto wspomnie\u0107 o projekcie \u201eOdkryj tradycje Wi\u017cajn\u201d, realizowanym przez \u015awietlic\u0119 Gminn\u0105 w Wi\u017cajnach we wsp\u00f3\u0142pracy z \u201eMacierzank\u0105\u201d. W projekcie wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 24 uczni\u00f3w (16 uczennic i 8 uczni\u00f3w), kt\u00f3rzy poszerzali swoj\u0105 wiedz\u0119 podczas warsztat\u00f3w, spotka\u0144 z tw\u00f3rcami i artystami regionalnymi oraz w trakcie wyjazd\u00f3w do muze\u00f3w i spotka\u0144 z lud\u017ami zwi\u0105zanymi z kultywowaniem tradycji.
\nInnym projektem skierowanym do m\u0142odzie\u017cy by\u0142 \u201eWzorowy obywatel\u201d, finansowany ze \u015brodk\u00f3w \u201eM\u0142odzie\u017cy w dzia\u0142aniu\u201d, a poruszaj\u0105cy zagadnienia z zakresu praw obywatelskich, udzia\u0142u m\u0142odych ludzi w \u017cyciu demokratycznym Polski i Europy oraz wybor\u00f3w do parlamentu europejskiego. W projekcie uczestniczy\u0142o 15 os\u00f3b z gminy Wi\u017cajny w wieku 15-25 lat.
\nCiekawym dzia\u0142aniem \u201eMacierzanki\u201d by\u0142o r\u00f3wnie\u017c \u201eWyzwanie lider\u00f3w lokalnych\u201d. Projekt zosta\u0142 zrealizowany w 2011 roku w partnerstwie z Forum Rozwoju Regionalnego Polska Wschodnia oraz nieformaln\u0105 grup\u0105 o nazwie Suwalskie Ucho Muzyczne. Jego celem by\u0142o podniesienie wiedzy i kwalifikacji lider\u00f3w spo\u0142eczno\u015bci lokalnych w zakresie promocji dzia\u0142alno\u015bci organizacji pozarz\u0105dowych na terenach wiejskich. W tym zadaniu wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 12 os\u00f3b z powiat\u00f3w suwalskiego, augustowskiego i sejne\u0144skiego. Projekt zako\u0144czy\u0142a wystawa artystyczna oraz koncert plenerowy, podczas kt\u00f3rego mo\u017cna by\u0142o us\u0142ysze\u0107 lokalne zespo\u0142y alternatywne wspierane g\u0142osem znanej polskiej wokalistki \u2013 Marii Sadowskiej.
\nJak ju\u017c wspomnia\u0142am, dzia\u0142ania projektowe stanowi\u0105 tylko jeden z element\u00f3w aktywizacji mieszka\u0144c\u00f3w gminy Wi\u017cajny i gmin s\u0105siednich. Stowarzyszenie \u201eMacierzanka\u201d k\u0142adzie nacisk na wykorzystanie w promocji autorskich pomys\u0142\u00f3w. Inicjatyw\u0105, kt\u00f3r\u0105 \u015bci\u0105ga do Wi\u017cajn zar\u00f3wno uczni\u00f3w, jak i osoby doros\u0142e jest \u201eWioska tematyczna: Biegun sera i zimna\u201d.
\nWioski tematyczne s\u0105 kompleksowymi projektami realizowanymi w celu integracji spo\u0142eczno\u015bci lokalnej i zarazem promocji okre\u015blonego produktu. W przypadku \u201eMacierzanki\u201d tym produktem jest rzecz jasna ser. W innych wojew\u00f3dztwach s\u0105 to szlaki drewnianych ko\u015bcio\u0142\u00f3w, Wioski Chleba, Zdrowego \u017bycia, Ba\u015bni i Zabawy; z kolei za granic\u0105 – wioski czarownic, energii odnawialnej (Niemcy) czy wioski zwi\u0105zane tematycznie z orzechem (Austria).
\nWioska w Wi\u017cajnach powsta\u0142a w 2009 roku. Jak wspominaj\u0105 cz\u0142onkowie \u201eMacierzanki\u201d – w tworzeniu oferty brali udzia\u0142 mieszka\u0144cy Wi\u017cajn i Rutki Tartak, korzystaj\u0105cy z wiedzy zdobytej na szkoleniach oraz posi\u0142kuj\u0105cy si\u0119 dobrymi praktykami innych wiosek tematycznych. Pomys\u0142 okaza\u0142 si\u0119 na tyle interesuj\u0105cy, \u017ce z mo\u017cliwo\u015bci poznania dawnych technik wytwarzania produkt\u00f3w z mleka ch\u0119tnie korzystaj\u0105 osoby w r\u00f3\u017cnym wieku. Warsztat mleczarski, b\u0119d\u0105cy promocj\u0105 zdrowej \u017cywno\u015bci i aktywnego trybu \u017cycia, wci\u0105ga tak\u017ce uczestnik\u00f3w wyjazd\u00f3w studyjnych z wielu region\u00f3w Polski.
\nWizyta w wiosce tematycznej w Wi\u017cajnach podzielona jest na kilka etap\u00f3w. Poza procesem bicia mas\u0142a w \u201ebojce\u201d i wyrobem sera podpuszczkowego, uczestnicy warsztat\u00f3w mog\u0105 wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w grze terenowej \u201eNa pograniczu\u201d, a tak\u017ce przejecha\u0107 si\u0119 wozem. Zimowy program spotka\u0144 w wiosce zosta\u0142 wzbogacony o kulig. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 \u201eBieguna sera i zimna\u201d opiera si\u0119 tak\u017ce na wizytach u zaprzyja\u017anionych rolnik\u00f3w. Tego rodzaju spotkania s\u0105 potwierdzeniem tezy, \u017ce nawet w ma\u0142ym gospodarstwie mo\u017cna zrobi\u0107 co\u015b po\u017cytecznego. Sta\u0142ymi go\u015b\u0107mi wioski s\u0105 tak\u017ce tury\u015bci przebywaj\u0105cy na Suwalszczy\u017anie.
\nStowarzyszenie \u201eMacierzanka\u201d ch\u0119tnie wsp\u00f3\u0142pracuje z innymi organizacjami. Doskona\u0142ym przyk\u0142adem wieloletniej kooperacji s\u0105 inicjatywy podejmowane z lokalnym oddzia\u0142em mi\u0119dzynarodowego ruchu promuj\u0105cego zdrow\u0105 \u017cywno\u015b\u0107 o nazwie Slow Food. Convivium Vigrensis, kt\u00f3re w ramach swoich dzia\u0142a\u0144 statutowych promuje produkty \u201eMacierzanki\u201d, jest te\u017c w pewnym stopniu \u201eoknem na \u015bwiat\u201d dla rolnik\u00f3w z Wi\u017cajn i okolic. Wigierskie convivium ma sw\u00f3j udzia\u0142 w wymianie do\u015bwiadcze\u0144 mi\u0119dzy cz\u0142onkami i sympatykami obu stowarzysze\u0144, a tak\u017ce w promocji ser\u00f3w z Wi\u017cajn poza granicami naszego kraju. Otwarcie organizacji z p\u00f3\u0142nocno-wschodniej Polski na inne kraje zaowocowa\u0142o w 2009 roku przyznaniem jej rekomendacji Slow Food. Nie jest to jednak jedyne wyr\u00f3\u017cnienie, kt\u00f3rym Stowarzyszenie z \u201ebieguna zimna\u201d mo\u017ce si\u0119 pochwali\u0107. O jako\u015bci produkt\u00f3w i pomys\u0142owo\u015bci cz\u0142onk\u00f3w \u201eMacierzanki\u201d \u015bwiadcz\u0105 liczne nagrody, m.in. Per\u0142a 2005 przyznana w konkursie Nasze Kulinarne Dziedzictwo za ser dojrzewaj\u0105cy, a tak\u017ce wyr\u00f3\u017cnienie Wojewody Podlaskiego za dni otwarte wioski tematycznej.
\nWarto podkre\u015bli\u0107, \u017ce lokalne convivium wspiera promocj\u0119 produkt\u00f3w z Wi\u017cajn podczas targ\u00f3w i innych wydarze\u0144 (np. podczas Festiwalu Smaku w Grucznie czy Salone de Gusto \u2013 Salonu Smaku we W\u0142oszech). Sery z \u201eMacierzanki\u201d mo\u017cna by\u0142o dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142pracy ze Slow Foodem zobaczy\u0107 i zakupi\u0107 na kwietniowych targach turystycznych w Stuttgarcie. Pod koniec miesi\u0105ca serowy asortyment dost\u0119pny b\u0119dzie podczas cyklicznie odbywaj\u0105cego si\u0119 wydarzenia pod nazw\u0105 \u201eDni Ziemi\u201d. Nie wolno zapomnie\u0107 r\u00f3wnie\u017c o w\u0142asnej inicjatywie Stowarzyszenia, pod kt\u00f3rego auspicjami od kilku lat \u2013 zawsze w II niedziel\u0119 sierpnia – odbywa si\u0119 Festiwal Sera. Zje\u017cd\u017caj\u0105 si\u0119 wtedy do Wi\u017cajn mieszka\u0144cy wojew\u00f3dztwa, tury\u015bci z Polski i kraj\u00f3w s\u0105siednich. Festiwal traktowany jest jako \u015bwi\u0119to sera, dobrego jad\u0142a, muzyki oraz zabawy. W\u00f3wczas na scenie us\u0142ysze\u0107 mo\u017cna zespo\u0142y \u015bpiewacze z regionu i z Litwy. G\u0142\u00f3wnym punktem programu jest konkurs na najlepszy ser podpuszczkowy (wybierany w kategoriach: \u015bwie\u017cy, dojrza\u0142y i w\u0119dzony). Nagrody tradycyjnie funduje Marsza\u0142ek Wojew\u00f3dztwa Podlaskiego.
\nStowarzyszenie \u201eMacierzanka\u201d w 2012 roku skupia si\u0119 przede wszystkim na promocji i rozwoju. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 z Wi\u017cajn mo\u017ce wiele skorzysta\u0107 na rejestracji sztandarowego produktu w europejskim systemie nazw \u2013 co jest w tej chwili priorytetem organizacji. Obok \u201eMacierzanki\u201d o zaistnienie w UE zabiega r\u00f3wnie\u017c \u201eMi\u00f3d Lipiec Bia\u0142owieski\u201d. Zako\u0144czenie procesu rejestracji mo\u017ce mie\u0107 ogromny wp\u0142yw na promocj\u0119 sera z Suwalszczyzny i wzrost sprzeda\u017cy tego produktu. Na zwi\u0119kszeniu obrot\u00f3w skorzystaj\u0105 cz\u0142onkowie Stowarzyszenia, a na promocji sera i miejsca jego wytwarzania – lokalna spo\u0142eczno\u015b\u0107.
\nProces rejestracji jest przedsi\u0119wzi\u0119ciem kosztownym. Pieni\u0105dze na ten cel organizacja zdoby\u0142a w konkursie og\u0142oszonym przez Urz\u0105d Marsza\u0142kowski Wojew\u00f3dztwa Podlaskiego. W ramach pozyskanych \u015brodk\u00f3w w wysoko\u015bci 15 tys. z\u0142otych \u201eMacierzanka\u201d op\u0142aci cz\u0119\u015b\u0107 zlece\u0144 lub us\u0142ug, stanowi\u0105cych podstaw\u0119 do z\u0142o\u017cenia wniosku o rejestracj\u0119 unijn\u0105 do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Jednym z istotniejszych wydatk\u00f3w b\u0119dzie op\u0142acenie bada\u0144 laboratoryjnych i pomocy ekspert\u00f3w.
\nProdukty \u201eMacierzanki\u201d staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej rozpoznawalne w kraju. Interesuj\u0105 si\u0119 nimi dziennikarze z czasopism fachowych, zajmuj\u0105cych si\u0119 kulinariami. Najwy\u017csza pora, by o serze z p\u00f3\u0142nocno-wschodniej Polski us\u0142ysza\u0142a Unia Europejska. W ko\u0144cu taki smak mo\u017cliwy jest do uzyskania tylko na terenie gminy Wi\u017cajny i Rutka Tartak.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ser z Wi\u017cajnami i Rutk\u0105 Tartak zwi\u0105zany jest od pokole\u0144. Zanim jednak Stowarzyszenie \u201eMacierzanka\u201d zosta\u0142o powo\u0142ane do \u017cycia, na tych terenach funkcjonowa\u0142y serowarnie w gospodarstwach szlacheckich i ch\u0142opskich. Pocz\u0105tki \u201eMacierzanki\u201d si\u0119gaj\u0105 2006 roku, gdy Stowarzyszenie uzyska\u0142o status prawny, a ser podpuszczkowy dojrzewaj\u0105cy z Wi\u017cajn znalaz\u0142 si\u0119 na Li\u015bcie Produkt\u00f3w Tradycyjnych. Produkcj\u0105 ser\u00f3w pod szyldem \u201eMacierzanki\u201d […]<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-516","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dobre-praktyki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rops-bialystok.pl\/andrzej3\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/516","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rops-bialystok.pl\/andrzej3\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rops-bialystok.pl\/andrzej3\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rops-bialystok.pl\/andrzej3\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rops-bialystok.pl\/andrzej3\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=516"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/rops-bialystok.pl\/andrzej3\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/516\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":519,"href":"https:\/\/rops-bialystok.pl\/andrzej3\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/516\/revisions\/519"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rops-bialystok.pl\/andrzej3\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=516"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rops-bialystok.pl\/andrzej3\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=516"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rops-bialystok.pl\/andrzej3\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=516"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}